Temat miesiąca

WYPOMINKI, ZADUSZKI, ZALECKI

 – CZYLI MODLITWA ZA ZMARŁYCH 

Modlitwa za zmarłych jest ważną powinnością, bowiem nawet jeśli odeszli w łasce i w przyjaźni z Bogiem, być może potrzebują jeszcze ostatniego oczyszczenia, by dostąpić radości nieba. (Jan Paweł II)

Uczynkiem miłosierdzia względem duszy jest modlitwa za żywych i umarłych. Co roku w listopadzie powtarzamy zwyczaj wypominek za zmarłych. Ludzie przynoszą do kościoła kartki z imionami i nazwiskami osób, które kochali, znali i coś im zawdzięczają. Czasem można się zastanawiać, po co czytać na głos imiona zmarłych? Przecież to zajmuje tyle czasu i jest nudne? Czy Pan Bóg nie zna ich imion? Po co nam w ogóle dzisiaj taka tradycja? Jaki jest sens zamawiania wypominek? Odpowiedź jest prosta: z wielkiego szacunku i czci dla naszych przodków. Jesteśmy im to po prostu winni. A jeśli my dziś tego nie zrobimy, to nie liczmy, że ktoś kiedykolwiek pomyśli o nas w modlitwie po naszej śmierci.

Zaduszki

Wypominki są modlitwą za dusze zmarłych z rodziny, dziadków, rodziców, krewnych, przyjaciół, współmałżonków, dzieci, sąsiadów, nauczycieli, znajomych, osób nam bliskich. Są jakimś rodzajem pomocy dla oczekujących w czyśćcu na niebo. Wierzymy, że nasze ziemskie błagania  przyczyniają się do zgładzenia ich grzechów. Zwyczaj wywodzi się z dawnej liturgii, a w średniowieczu z Francji rozprzestrzenił się na cały Kościół. Powstawały wtedy specjalne księgi zwane nekrologami, w których zapisywano imiona zmarłych biskupów, królów, fundatorów, dobroczyńców oraz ich rodzin. Nekrologi, wraz z imionami lokalnych świętych, proboszcz wyczytywał z ambony po kazaniu podczas niedzielnej Mszy. Stanowiły swego rodzaju modlitwę wiernych. Wypominki wywodzą się z wiary, że w niebie każdy z nas ma swoją księgę życia, spisaną przez Pana Boga, odczytywaną na Sądzie Ostatecznym. 

Wypominki

Wypominki to nie jest kościelna lista nieobecnych ani książka telefoniczna nieboszczyków. Wypominamy Panu Bogu naszych zmarłych. A wypominać znaczy: „przypomnieć coś komuś z wyrzutem”. Wypominki to płacz za naszymi drogimi osobami. Wypominamy Bogu każdą jedną śmierć. Natarczywie żalimy się, że umarł ktoś nam bliski. Nie mamy pretensji do Pana Boga, bo przecież „śmierci Bóg nie uczynił i nie cieszy się z zagłady żyjących (Mdr 1,13). Żalimy się jednocześnie wierząc, że ostatecznie sam Bóg może uśmierzyć nasz ból i rozprawić się z grobowym kamieniem śmierci. 

Wymienianki

W Wielkopolsce nie ma wypominek, są wymienianki. Wymieniać oznacza tutaj „podać imię i nazwisko kogoś w pewnej kolejności”. To nam przywołuje kategorię pamięci: wyczytywanie, wyliczanie, wywoływanie. Kiedy wypisujemy imiona naszych zmarłych przywołujemy naszą rodzinną historię. Wypominki to opowieść o dziejach rodziny. „Umarłych wieczność dotąd trwa, dokąd pamięcią im się płaci” – pisała Wisława Szymborska. Kiedy w rodzinach wypisujemy imiona zmarłych warto zastanowić się, kim był ten człowiek i co o nim wiemy. Darem dla żyjących jest opowiadanie o tych, którzy odeszli. Żeby nie być odciętym od korzeni rodzinnych, nie wiedząc, kto kim był w rodzinie. Każdy z nas kiedyś odejdzie, a kto wtedy przypomni o nas?

Zalecki

Na Śląsku nie ma wypominek, są za to zalycki (zalecki). Zmarłych zaleca się Panu Bogu, czyli wskazuje się na ich zalety. W tym zachwalaniu jest wielka życiowa mądrość. Chwali się kogoś za coś, za co jest się komuś wdzięcznym. A ludzka wdzięczność to jest dobry sposób, by odprowadzić kogoś na sam próg nieba. Dlatego za zmarłych sprawujemy Eucharystię, czyli dziękczynienie. 

Memento mori

Wypominki mogą być narzędziem pojednania. Są ludzie, którzy umarli, a z nimi się nie pojednaliśmy. Mamy w sobie żal, zabrakło momentu konfrontacji i przebaczenia. Kiedy słuchamy imion bliskich zmarłych, możemy wejść na drogą duchowego uzdrowienia. Pan Bóg zna imiona wszystkich. Być może wyczytywane wypominki służą bardziej jako pomoc dla nas. Bo przecież my jeszcze jesteśmy, ale za chwilę do nich dołączymy. „To nie jest tak, że oni umarli, a my żyjemy. To oni żyją, a my umieramy” – powiedział ks. Piotr Pawlukiewicz.